Ophef om Oekraïners in Nijeholtpade: ‘we vinden de manier waarop het is gespeeld absurd’ 

Er is grote ontevredenheid onder de inwoners van Nijeholtpade. Op 18 oktober zijn hier negen Oekraïense vluchtelingen opgevangen. Veel bewoners zijn boos over de manier waarop hun gemeente Weststellingwerf heeft gehandeld. Volgens hen is er niet goed met de inwoners gecommuniceerd. Dat komt hard aan in een pilotdorp als Nijeholtpade, waarbij de gemeenteprojecten opstart in samenwerking en overleg met de inwoners. 

Russisch-Oekraïense Oorlog 

“Een zwarte dag voor Europa, en de wereld.” Zo omschrijft de Volkskrant de Russische invasie van Oekraïne op donderdag 24 februari 2022. Deze dag heeft Oekraïne een prominente plek op de Europese radar opgeleverd, maar ook voor de invasie had het land al een lange geschiedenis met het toenmalige Sovjetregime. Na de Tweede Wereldoorlog wist Oekraïne zich te ontwikkelen tot een van de belangrijkste socialistische Sovjetrepublieken en werd de Krim, een voor de Sovjet-unie strategisch gelegen schiereiland, als een gebaar van vriendschap overgedragen aan het land. 

Deze gift werd in 2014 hardhandig teruggenomen tijdens de annexatie van de Krim. Deze actie betekende het begin van de Russisch-Oekraïense Oorlog. Deze oorlog leverde jarenlang spanning op, maar in maart 2021 steeg deze tot een hoger niveau. Op satellietbeelden was een grote militaire mobilisatie te zien, maar Poetin ontkende plannen te hebben om het land binnen te vallen. Op 24 februari werd het tegendeel bewezen, Poetin kondigde een ‘speciale militaire operatie’ aan en viel het land binnen. 

Vluchten naar Nederland 

Terwijl de oorlog op 24 februari 2022 een nieuw hoogtepunt bereikt, ontvlucht een groot aantal Oekraïners hun land. Volgens de VN-Vluchtelingenorganisatie zijn inmiddels meer dan acht miljoen mensen naar Europese landen gevlucht. Ook de Nederlandse regering bereidt zich voor op een stroom ontheemden. Het is van cruciaal belang dat er op korte termijn voldoende opvangplekken gecreëerd worden, daarom treedt op 1 april 2022 de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne in werking.  

Deze noodwet stelt de burgemeester verantwoordelijk voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Dit gebeurt op basis van het staatsnoodrecht, deze zal uiterlijk tot maart 2026 van kracht zijn. Ook wordt op 4 maart 2022 voor het eerste de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming geactiveerd. Dit maakt het mogelijk dat Oekraïners mogen werken in de landen waar ze naar gevlucht zijn, onderdak krijgen en leefgeld ontvangen. 

”Er wordt wel verwacht dat deze datum gaat verschuiven”, vertelt een woordvoerder van vluchtelingenwerk Nederland. Het is nog erg onzeker hoelang deze richtlijn tot stand blijft. De toekomstperspectieven van de Oekraïense vluchtelingen verschillen veel, het ligt aan uit welk deel van het land ze komen. Hierdoor kunnen vluchtelingen dus besluiten om langer in Nederland te blijven omdat ze lastig een leven kunnen opbouwen in hun eigen land.  

Vanaf 1 april is een flinke stijging van het aantal Oekraïense vluchtelingen in Nederland te zien. 

Gemeente Weststellingwerf 

Alle gemeenten moeten verplicht Oekraïense vluchtelingen huisvesten, waaronder gemeente Weststellingwerf. Dit doen ze dan ook, zo zijn er zeven locaties opgesprongen waar dit gebeurt. Toch is dit niet genoeg. Daarom kijkt de gemeente naar het dorpje Nijeholtpade, hier huren ze een boerderij voor een periode van twee jaar. Ook is er een omgevingsvergunning geregeld voor deze periode en is het pand omgebouwd om plek te maken voor tien gezinnen. 

”De vluchtelingen worden vanuit Utrecht en Amsterdam naar de HUB in Heerenveen gezet en vanuit daar worden de vluchtelingen verspreid over heel Friesland”, vertelt Annemieke de Haan, communicatieadviseur van de gemeente Weststellingwerf.

“De gemeenten in Friesland moeten hiervoor aangeven voor hoeveel mensen zij plek hebben, hoe de panden of ruimtes eruitzien en wat mogelijkheden en onmogelijkheden zijn. Als er een overeenkomst is tussen een gezin in Heerenveen en een ruimte in Nijeholtpade kunnen de vluchtelingen geleidelijk worden overgezet. Dit doen wij voor het dorp, voor de medewerkers van de gemeente en zodat de vluchtelingen rustig kunnen worden begeleid”, aldus Annemieke de Haan.  

Toch gebeurt dit allemaal niet zonder problemen, zo ontvangt het college van B&W op 16 oktober 2023 een motie van afkeuring over ‘de wijze waarop het college communiceert met haar inwoners bij belangrijke maatschappelijke onderwerpen in onze gemeente’. Deze wordt ingediend door D66 en ondersteunt door Groen Links. De motie wordt verworpen met dertien stemmen tegen, en zeven stemmen voor. 

Woede in Nijeholtpade 

De motie van afkeuring is verworpen en de inwoners van Nijeholtpade zijn nog altijd ontevreden over de manier waarop is gehandeld door de gemeente. “Dit is een pilotdorp, we pakken in overleg met de gemeente grote projecten aan. Zo hebben we best wat leuke klussen samengedaan. Alles in goed overleg, en zo opeens gooien ze al het goede vertrouwen dat er was overboord”, zegt Anton Hoekstra, voorzitter van Plaatselijk Belang Nijeholtpade. 

Nijeholtpade is een pilotdorp voor de omgevingsvisie van de gemeente Weststellingwerf, wat inhoudt dat projecten in de gemeente worden opgezet in samenwerking met de inwoners. Dit project is daarentegen volgens de bewoners niet goed met hen overlegd. In het bezwaarschrift namens Plaatselijk Belang Nijeholtpade is ook ontevredenheid te merken: ‘’De inwoners zijn niet tijdig betrokken bij het te nemen besluit. Inwoners en bestuur PB zijn overrompeld en voor het blok gezet. De afspraken die gemaakt zijn in het kader van pilot-dorp Omgevingswet zijn volledig genegeerd’’. 

De inwoners vinden het aantal van veertig Oekraïense vluchtelingen te groot voor een klein dorp als Nijeholtpade. ‘’Het is een dorpje met vierhonderd inwoners. Daar komen nu veertig bij, dat is een stijging van twintig procent. Het is net alsof er een complete woonwijk bijkomt’’, aldus Hoekstra. Ook dit is terug te vinden in het bezwaarschrift van Plaatselijk Belang: ‘’Veertig personen is niet passend voor ons kleine dorp met vierhonderd inwoners. In de praktijk wordt een percentage van 5% geadviseerd.’’ 

De oppositie begrijpt dat het College geen andere keuze had dan de Oekraïners op te vangen. Volgens D66-lid Ronald Westenberg is dit zelfs nodig. ”Wij doen nog niet volledig wat er landelijk van ons gevraagd wordt, we lopen niet voorop wat dat betreft”. Wel heeft de oppositie moeite met de communicatie vanuit het College.

Westenberg vindt dat het gebrek aan communicatie van het College een ‘repeterend verhaal’ is. Hierom is ook een motie van afkeuring ingediend door de partij. Of dit heeft geholpen is de vraag, want er is nog geen duidelijkheid over wat er gebeurt met de Oekraïners nadat de huurtijd van het pand is verlopen. Het D66-lid gaat ervan uit dat de huurtijd verlengd zal worden, maar kan dit niet met zekerheid zeggen aangezien er over de gehele kwestie niet wordt gecommuniceerd. 

Bouwen aan vertrouwen 

Ondanks het wantrouwen heeft de gemeente geen spijt van hun beslissing om tien Oekraïense gezinnen op te vangen in Nijeholtpade. Op deze manier probeert de gemeente aan de landelijke verplichting te voldoen om mensen op te vangen. Wel doet de gemeente haar best om het wantrouwen onder de inwoners te verminderen. ‘’Men vindt dat wij hen te laat geïnformeerd hebben, we proberen nu meer met de inwoners te praten en hen te informeren waarom we bepaalde keuzes gemaakt hebben”, zegt André van de Nadort, burgemeester van Weststellingwerf.